Παρενέργειες εισπνοής υδρογόνου: τι έδειξαν οι μελέτες ασφάλειας

Οι δημοσιευμένες μελέτες σε ανθρώπους για την εισπνοή αερίου υδρογόνου είναι ακόμη λίγες και μικρές, αλλά όσες υπάρχουν δεν ανέφεραν κλινικά σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες που εξέτασαν: καθορισμένη συγκέντρωση υδρογόνου, εποπτευόμενη συνεδρία διάρκειας από μερικές ώρες έως το πολύ επτά ημέρες και μια περιορισμένη ομάδα συμμετεχόντων. Αυτά είναι χρήσιμα στοιχεία για την αξιολόγηση των δεδομένων, όχι μια γενική εγγύηση ασφάλειας για καθημερινή, μη εποπτευόμενη, μακροχρόνια χρήση στο σπίτι. Πρόκειται, επίσης, για διαφορετικό ζήτημα από τη φυσική ιδιότητα του υδρογόνου ως εύφλεκτου αερίου, την οποία πρέπει να λαμβάνει υπόψη κάθε συσκευή εισπνοής, ανεξάρτητα από τα ευρήματα της βιολογικής έρευνας. Οι ενότητες που ακολουθούν παρουσιάζουν τι εξέτασαν πραγματικά αυτές οι μελέτες, τι παραμένει αναπάντητο, το ζήτημα της ευφλεκτότητας και του αερισμού που δεν σχετίζεται με την αντίδραση του οργανισμού στο υδρογόνο, καθώς και όσα αξίζει να συζητήσετε με έναν γιατρό πριν ξεκινήσετε, αντί να θεωρήσετε ότι οποιοδήποτε από αυτά τα ζητήματα έχει κλείσει.

• Τρεις δημοσιευμένες μελέτες σε ανθρώπους, στις οποίες συμμετείχαν 8 υγιείς ενήλικες, 5 ασθενείς μετά από καρδιακή ανακοπή και 50 ασθενείς με οξύ εγκεφαλικό επεισόδιο, δεν ανέφεραν κλινικά σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες κατά τη διάρκεια εποπτευόμενων συνεδριών διάρκειας από μερικές ώρες έως επτά ημέρες.
• Καμία από αυτές τις μελέτες δεν εξέτασε καθημερινή χρήση χωρίς επίβλεψη επί μήνες ή χρόνια, ενώ καμία δεν συμπεριέλαβε εγκύους, παιδιά ή άτομα με προϋπάρχουσες αναπνευστικές ή καρδιακές παθήσεις που βρίσκονταν εκτός των ειδικών κριτηρίων της μελέτης.
• Το αέριο υδρογόνο είναι εύφλεκτο στον αέρα όταν αποτελεί περίπου το 4% έως το 74% του μείγματος κατ’ όγκο και μπορεί να μειώσει τα επίπεδα οξυγόνου σε μικρό, κλειστό χώρο. Γι’ αυτό οι κατασκευαστές καθορίζουν ότι πρέπει να υπάρχει ροή αέρα γύρω από τη συσκευή, αντί να την κλείνετε σε έναν χώρο.
• Ένας γιατρός είναι σε καλύτερη θέση από μια σελίδα προϊόντος να αξιολογήσει μια συγκεκριμένη πάθηση, φαρμακευτική αγωγή ή εγκυμοσύνη σε σχέση με όσα εξέτασαν και δεν εξέτασαν αυτές οι περιορισμένες μελέτες.

Τι εξέτασαν πραγματικά οι μελέτες ασφάλειας σε ανθρώπους για την εισπνοή αερίου υδρογόνου

Τρεις δημοσιευμένες μελέτες αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος όσων γνωρίζουμε για την εισπνοή αερίου υδρογόνου υπό επίβλεψη. Το 2021, οι Cole και συνεργάτες ζήτησαν από οκτώ υγιείς ενήλικες να εισπνέουν συνεχώς αέρα που περιείχε 2,4% αέριο υδρογόνο, για 24 έως 72 ώρες, ενώ οι ερευνητές παρακολουθούσαν καθ’ όλη τη διάρκεια της έκθεσης τα ζωτικά σημεία, τη λειτουργία των πνευμόνων, την καρδιακή δραστηριότητα, την ψυχική κατάσταση και τις αιματολογικές εξετάσεις. Σε αυτό το χρονικό διάστημα δεν παρουσιάστηκαν κλινικά σημαντικά ανεπιθύμητα συμβάντα (πηγή: Cole et al., Critical Care Explorations, 2021). Πέντε χρόνια νωρίτερα, οι Tamura και συνεργάτες διεξήγαγαν μια πιλοτική μελέτη πρώτης εφαρμογής σε ανθρώπους σε πέντε ασθενείς που ανέρρωναν από καρδιακή ανακοπή, συνδυάζοντας την εισπνοή υδρογόνου με ελεγχόμενη διαχείριση της θερμοκρασίας του σώματος. Ο συνδυασμός δεν προκάλεσε παρατηρήσιμη βλάβη και κρίθηκε ως μια εφικτή προσέγγιση που αξίζει να μελετηθεί περαιτέρω (πηγή: Tamura et al., Circulation Journal, 2016). Μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη του 2017 προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, χορηγώντας σε μία ομάδα από τους 50 ασθενείς με οξύ εγκεφαλικό επεισόδιο αέριο υδρογόνο 3% για μία ώρα, δύο φορές την ημέρα, επί επτά ημέρες. Η ομάδα αυτή δεν παρουσίασε ανεπιθύμητες ενέργειες και εμφάνισε επίσης μετρημένες βελτιώσεις στον κορεσμό οξυγόνου και στις βαθμολογίες βαρύτητας του εγκεφαλικού επεισοδίου σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (πηγή: Ono et al., Journal of Stroke and Cerebrovascular Diseases, 2017). Όσοι θέλουν μια πληρέστερη εισαγωγή στον τρόπο με τον οποίο αυτές οι συσκευές παράγουν και παρέχουν υδρογόνο μπορούν να ξεκινήσουν από τον οδηγό για αρχάριους σχετικά με τη θεραπεία εισπνοής υδρογόνου, καθώς αυτό το άρθρο προϋποθέτει ότι γνωρίζετε ήδη τα βασικά και εστιάζει αποκλειστικά στα δεδομένα ασφάλειας.

Τι δείχνουν και τι δεν δείχνουν αυτά τα αποτελέσματα σε κάποιον που χρησιμοποιεί τη συσκευή στο σπίτι

Κάθε μία από αυτές τις μελέτες διεξήχθη για καθορισμένο χρονικό διάστημα —στη μία περίπτωση για μερικές ώρες και σε άλλη για επτά ημέρες το πολύ— με συγκεκριμένο ποσοστό υδρογόνου και υπό συνεχή κλινική παρακολούθηση. Αυτό διαφέρει σημαντικά από το να ενεργοποιεί κάποιος τη συσκευή στο σπίτι κάθε βράδυ επί μήνες ή χρόνια, χωρίς κανείς να παρακολουθεί στο μεταξύ τα ζωτικά σημεία. Οι μελέτες δείχνουν ότι η εισπνοή υδρογόνου, στις συγκεντρώσεις και για τις χρονικές περιόδους που εξετάστηκαν, δεν προκάλεσε μετρήσιμη βλάβη στα άτομα που παρακολουθούνταν. Δεν τεκμηριώνουν τι συμβαίνει εκτός αυτών των συγκεκριμένων συνθηκών, καθώς αυτό δεν έχει ακόμη μελετηθεί και δημοσιευτεί.

Ποιοι δεν συμμετείχαν σε αυτές τις μελέτες

Οι τρεις ομάδες που μελετήθηκαν αποτελούνταν από υγιείς ενήλικες, επιζώντες καρδιακής ανακοπής και ασθενείς με οξύ εγκεφαλικό επεισόδιο, οι οποίοι επιλέχθηκαν με κριτήρια ειδικά για κάθε μελέτη. Καμία από τις δημοσιευμένες έρευνες δεν συμπεριέλαβε εγκύους, παιδιά ή άτομα με αναπνευστικές ή καρδιακές παθήσεις που βρίσκονταν εκτός των συγκεκριμένων κριτηρίων. Επομένως, καμία τους δεν απαντά άμεσα στο ερώτημα για αυτές τις ομάδες. Ένα αποτέλεσμα που ισχύει για έναν περιορισμένο πληθυσμό δεν μεταφέρεται αυτομάτως σε κάποιον άλλον. Γι’ αυτό η επόμενη ενότητα, σχετικά με τη συζήτηση με γιατρό, παρουσιάζει το ζήτημα ως ανοιχτό ερώτημα και όχι ως οριστική απάντηση.

Ο κίνδυνος που σχετίζεται με τη συσκευή και δεν έχει καμία σχέση με την επίδραση του υδρογόνου στον οργανισμό

Πέρα από το τι συμβαίνει στον οργανισμό όταν εισπνέει κανείς υδρογόνο, το υδρογόνο είναι επίσης ένα αέριο με δικό του προφίλ φυσικών κινδύνων, το οποίο δεν αλλάζει ανάλογα με τα αποτελέσματα της έρευνας για τη βιολογική ασφάλεια. Τα δεδομένα επικινδυνότητας που συγκεντρώθηκαν από την Τράπεζα Δεδομένων Επικίνδυνων Ουσιών (Hazardous Substances Data Bank) και τις Διεθνείς Κάρτες Χημικής Ασφάλειας της ΔΟΕ-ΠΟΥ κατατάσσουν το υδρογόνο ως εύφλεκτο ή εκρηκτικό όταν αναμειγνύεται με αέρα και αποτελεί περίπου το 4% έως το 74% του μείγματος κατ’ όγκο (πηγή: Σύνοψη ένωσης για το υδρογόνο στο PubChem, Εθνική Βιβλιοθήκη Ιατρικής των ΗΠΑ). Αυτό το ευρύ εύρος είναι ο λόγος για τον οποίο κάθε συσκευή που παράγει υδρογόνο σχεδιάζεται και χρησιμοποιείται έτσι ώστε η έξοδός της να βρίσκεται μακριά από γυμνές φλόγες ή σπινθήρες. Τα ίδια δεδομένα επικινδυνότητας επισημαίνουν ότι το υδρογόνο που διαφεύγει σε μικρό, κλειστό χώρο μπορεί να μειώσει το ποσοστό οξυγόνου στον αέρα αρκετά ώστε να προκαλέσει ασφυξία — κίνδυνος που σχετίζεται με τους περιορισμένους χώρους και όχι με άμεση τοξική επίδραση του ίδιου του αερίου. Γι’ αυτό οι κατασκευαστές καθορίζουν ότι πρέπει να υπάρχει ροή αέρα γύρω από τη συσκευή, αντί να συνιστούν να την κλείνετε σε ντουλάπι ή ντουλάπα. Οι αναλυτικές οδηγίες για την τοποθέτηση της συσκευής στον χώρο δεν εμπίπτουν στο αντικείμενο αυτού του άρθρου. Όσοι εγκαθιστούν μια συγκεκριμένη συσκευή μπορούν να διαβάσουν το άρθρο πού να τοποθετήσετε μια συσκευή εισπνοής υδρογόνου στο σπίτι για πληροφορίες σχετικά με τις αποστάσεις και τον αερισμό, ενώ όσοι συγκρίνουν το καθαρό υδρογόνο με ένα μείγμα υδρογόνου-οξυγόνου μπορούν να δουν πώς διαφέρουν οι δύο τρόποι παροχής ως προς την ασφάλεια.

Ερωτήσεις που αξίζει να κάνετε σε γιατρό πριν ξεκινήσετε

Επειδή οι δημοσιευμένες μελέτες εξέτασαν συγκεκριμένες ομάδες υπό παρακολούθηση και όχι τον γενικό πληθυσμό, ένας γιατρός που γνωρίζει το ιατρικό ιστορικό κάποιου είναι σε καλύτερη θέση από μια περιγραφή προϊόντος να κρίνει αν μια πάθηση, φαρμακευτική αγωγή ή εγκυμοσύνη αλλάζει τα δεδομένα. Αξίζει να ρωτήσετε ευθέως αν μια υπάρχουσα αναπνευστική ή καρδιακή πάθηση εμπίπτει ή όχι σε όσα κάλυψαν αυτές οι μελέτες, αν κάποιο φάρμακο θα μπορούσε να αλληλεπιδράσει με μια αλλαγή στη σύσταση του εισπνεόμενου αερίου και αν υπάρχει λόγος να ξεκινήσετε με συντομότερη συνεδρία και να αυξήσετε σταδιακά τη διάρκειά της, αντί να δεσμευτείτε εξαρχής σε μια μακρά ρουτίνα. Τίποτα από αυτά δεν αποτελεί θεραπευτικό πρωτόκολλο ή σύσταση δοσολογίας, ούτε γίνεται εδώ διάγνωση κάποιας πάθησης ή υπόσχεση για κάποιο αποτέλεσμα στην υγεία. Πρόκειται για πληροφορίες που μπορούν να βοηθήσουν σε αυτή τη συγκεκριμένη συζήτηση. Αξίζει, επίσης, να ρωτήσετε τι ακριβώς ισχυρίζεται μια περιγραφή συσκευής όταν χρησιμοποιεί τον όρο «ιατρικού τύπου», καθώς ο όρος αυτός και η κανονιστική σημασία του αναλύονται ξεχωριστά στο άρθρο τι απαιτεί πραγματικά ο όρος «ιατρικού τύπου». Επίσης, επειδή η κατανάλωση νερού πλούσιου σε υδρογόνο αποτελεί διαφορετική οδό έκθεσης από την εισπνοή αερίου υδρογόνου και έχει τη δική της ξεχωριστή βιβλιογραφία, όσοι θέλουν να μάθουν για τις παρενέργειες και τις αντενδείξεις που αφορούν το πόσιμο νερό μπορούν να βρουν αυτές τις πληροφορίες στο άρθρο Παρενέργειες και αντενδείξεις του νερού υδρογόνου, αντί να επαναλαμβάνονται εδώ.

Έλεγχος των προδιαγραφών της ίδιας της συσκευής, όπως έκαναν οι μελέτες για τις δικές τους

Μια πρακτική που μπορεί να εφαρμοστεί τόσο στην έρευνα όσο και στην απόφαση αγοράς είναι να εξετάζετε τις συγκεκριμένες λεπτομέρειες: κάθε μελέτη που αναφέρθηκε όριζε ακριβές ποσοστό υδρογόνου και ακριβή διάρκεια συνεδρίας, αντί να χρησιμοποιεί αόριστες περιγραφές. Αξίζει να αναζητήσετε την ίδια σαφήνεια στο φύλλο προδιαγραφών της συσκευής. Ένα αναφερόμενο εύρος παροχής σε ml/min και ένα συγκεκριμένο ποσοστό καθαρότητας δείχνουν στον αγοραστή τι ακριβώς παρέχεται σε κάθε συνεδρία, όπως ακριβώς οι μελέτες ανέφεραν τι εισέπνεαν οι συμμετέχοντες.

Το Hydrion Zenith αποτελεί παράδειγμα αυτής της σαφήνειας, καθώς αναφέρει ξεχωριστά επτά ρυθμιζόμενα επίπεδα παροχής, από 300 έως 1.800 ml/min. Μια συσκευή διπλής λειτουργίας που εναλλάσσεται μεταξύ εισπνοής και παραγωγής νερού πλούσιου σε υδρογόνο, όπως η Onyx, δεν αλλάζει καμία από τις αρχές που αναλύθηκαν παραπάνω: το ζήτημα της ευφλεκτότητας και του αερισμού, καθώς και οι ερωτήσεις που αξίζει να θέσετε σε γιατρό, ισχύουν με τον ίδιο τρόπο ανεξάρτητα από τη λειτουργία που χρησιμοποιείται. Καμία από τις μελέτες που αναφέρθηκαν δεν χρησιμοποίησε εξοπλισμό Hydrion. Διεξήχθησαν με ανεξάρτητο ερευνητικό εξοπλισμό και η αναφορά τους εδώ εξηγεί την κατάσταση των δημοσιευμένων στοιχείων, χωρίς να διατυπώνει ισχυρισμό ότι έχει δοκιμαστεί ή εγκριθεί κάποιο συγκεκριμένο προϊόν. Όσοι συγκρίνουν τα ακριβή εύρη παροχής και τα ποσοστά καθαρότητας διαφορετικών μοντέλων μπορούν να δουν τη συλλογή συσκευών εισπνοής υδρογόνου έχοντας υπόψη τις ίδιες ερωτήσεις.